REFRANEIRO LABREGO DA REXIÓN BERCIANA (2ª PARTE),
por Xabier Lago Mestre, colectivo Fala Ceibe do Bierzo,
REFRANEIRO DO MES DE ABRIL:
"En abril augas mil, pero que caiban todas nun barril" (pola xusta caída de augas).
"Se queres ovellas mil, rapa en abril; se queres ovellas catro, rapa en marzo".
"Cando entra o sol en Aries, crecen os días e múdanse os aires".
"En abril augas mil" (O Bierzo é un país moi chuvioso).
"Choiva para vos todo o ano, e para min en abril e maio" (malos desexos para os demais).
"Entroido o sol, Pascua o tizón".
"Se queres ter bon millo, por San Marcos (28 de abril) nin nacido nin no saco.
"Mañás de abril, deixa de máis durmir" (polas mañás de moita chuvia).
"Se o cuco canta o vinte de abril, é que está enfermo ou vai morrer".
"Pascuas marcíais, fames e mortandades".
REFRAIS DO MES DE MAIO:
"Corre maio polo pan, e detrás vén S. Xoán, e detrás Santa Mariña para segar a gabeliña"
"Polo San Matías (14 de maio), igualan as noites cos días".
"En maio quima a vella o tallo" (tronco de partir leña).
"Pascuas marcíais, famentas ou mortais".
"Chova en maio, anque non chova en todo o ano".
"Maio granaio, xuño segaio e xullo maiaio" (referencias mensuais ao gran, á sega e á maia).
REFRAIS DE XUÑO.
"En San Xoán as dez con día dan" (porque escurece máis tarde).
"Augas de San Xoán (24 de xuño), quitan viño e non dan pan".
"San Antoño (13 de xuño), San Antoñin, garda o nos rebañín".
"Ata san Antón, Pascuas son"
"Por S. Xoán (24 de xuño) a sardiña molla o pan" (pola abundancia deste peixe na alimentación).
REFRAIS DO MES DE XULLO.
"Por Santiago (25 de xullo) pinta o vago" (porque xa hai froitos maduros).
"Por Santiago fai o segado, para ti e para o gando".
REFRANEIRO DO MES DE AGOSTO.
"Se non chove en agosto, non hai magosto" (as choivas boas para os castiñeiros).
"Agosto fina o rostro".
"Por Santa Mariña (14 de agosto) vai ver a túa viña, e se mal a atopas, mal a vendimarás".
"En agosto secan os montes e en setembro secan as fontes".
"Por San Lorenzo (10 de agosto) recóllese o orégano para que non arda a casa".
"Por San Bartolo (24 de agosto) planta o repolo".
"O que non mallou que mallara, que agosto xa pasou, auga para os nabos".
REFRAIS DO MES DE SETEMBRO:
"Pasada la Encina (8 de setembro), o inverso xa está enriba".
"San Miguel (29 de setembro), ponme a alma no peso do ben".
"En setembro, sembra e cobre".
REFRAIS BERCIANOS DO MES DE OUTUBRO:
"Por San Simón (28 de outubro) quita os bois do timón".
"Xa chega san Simón co seu varalón (vento forte)".
"Polo San Lucas (18 de outubro) mata o teu porco e baña a túa cuba".
"Hasme vir á cava, e einche dar da barbada (parte do cerdo)"
REFRAIS DO MES DE NOVEMBRO:
"O mes de novembro é o mes de tres irmaus: mocos, tos e friu nas maos".
"Polos Santos, neve nos altos e por S. Andrés (30 de novembro) na porta a verás" (primeiro a neve chega ás montañas e logo baixa de altitude ata os pobos).
"Se queres fino allo, seméntao por San Martiño (11 de novembro)".
"Por San Andrés corderiños tres".
"Por San Andrés, o viño novo feito é" (chegada do viño).
"Polo San Martiño (11 de novembro) faise o magosto con castañas asadas e viño ou mosto".
"Ben boa vida pasa o porco e máis dorme no cortello".
"O que non mata porquín non ten lacón nin toucín".
"Alegría, alégrote que anda o rabo da porca no pote".
"Polo San Andrés (30 de novembro) mata o teu porco como o teis".
REFRANEIRO BERCIANO DE DECEMBRO.
"Santa Lucía (13 de decembro) saca da noite e mete no día".
"Pola Santa Lucía mengua a noite e crece o día".
"Teme máis á veciña, cá neve macelina".
BIBLIOGRAFÍA.
Manuel Gutiérrez Tuñón: "Refranes galaico bercianos", en Estudios Bercianos, IEB, 1990.
Santiago Castelao Diñeiro: Refraneiro berciano, Lancia, 1991.
Dieguez Ayerbe: Etnografía y folklore de las comarcas leonesas. El Bierzo. 1884.
Manuel Rodríguez y Rodríguez: Etnografía y folklore del Bierzo Oeste-Suroeste.
O Bierzo, novembro de 2009.
Escribe un comentario
Los comentarios están cerrados